विचार/लेख

मानव जगतमा  यो समाजमा  धनी  सम्पन्न गरिव विपन्न  वेसहारा सर्वहारा कर्महारा  विद्वान मुर्ख  शिक्षित अशिक्षित सबैथरि हुन्छन् नै, मानिस जन्मिएपछि हैसियत क्षमता बुद्दि विवेक स्वभाव  र अवस्था अनुसार  केहि न केहि बन्छ र केहि न केहि अवस्य गर्छ। । कसैले पेशा  व्यापार व्यवशाय कृषि  गर्छ कसैले  जागिर गर्छ।कसैले सेवाधर्म परोपकार कार्य गर्छ। कसैले राजनिती गर्छ। यि सबै कार्य मध्ये सबैभन्दा उत्तम राजनितिलाइ मानिन्छ। किन भने राजनिति भनेको कुनै एक व्यक्ति बिशेषका लागि मात्रै नभएर सिङ्गो समाज र राष्ट्रका लागि गरिने कार्य हो जसले सिङ्गो मुलुक र मानवजगतकै रक्षा र कल्याण गर्छ राष्ट्रको रक्षा गर्छ राज्य व्यवस्था सञ्चालन गर्छ ।जसले गर्दा राजनितिलाइ महत्वपुर्ण नितिको रुपमा हाम्रो समाजले लिदै आएको थियो। राजनिती गर्नेलाइ राजनितिज्ञको रुपमा हेर्दै र  आदर ...

कुनैपनि राष्ट्रमा भ्रष्टचार रहित शुशासन युक्त राज्य व्यवस्था सचालन वा कार्वन्वयन गर्नका लागि पहिला त सविधान बनाइन्छ। त्यहि सविधानमा टेकेर ऐन कानुन निति नियम तथा नियमावली बनाइन्छ। जसलाइ बनाइ सकेपछि  कसैले पनि न त मेटाउन सक्छ । न त बङ्ग्याउन नै सक्छ । न त ऐन कानुनले निर्देसन गरेको विपरित जान नै पाउछ। किन भने कानुन भनेको राज्य सञ्चालनका लागि एउटा अदृस्य हतियार हो ।जसले गर्दा राज्य सञ्चालनमा वाधा अवरोध रहित ढङ्गले  भ्रष्टाचार रहित शुशासनयुक्त समाज निर्माण गर्दै अगाडि बढ्न बल पुर्याउछ।  कानुन भनेको नदेखिने धारयुक्त हतियार हो।  फलामको साङ्लो  हो ,जसले   कानुन बनाउनेलाइ पनि यदि कानुन विपरित कुनै कार्य गरेमा काट्न सक्छ वा त्यो साङ्लोमा बाधिनु पर्ने अवस्था आउन सक्छ। फेरि कानुन भनेको तिर जस्तो हुन्छ कानुनको कहिले पनि बक्र रेखा हुदैन । कानुन कहिल्यै पनि सर्पको चालले चल्...

हामिले लामो सघर्ष युद्ध आन्दोलन गरेर ल्याएको सघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र बाट के पायौ उपलब्धि के के भए त भन्ने प्रस्नहरुले यतिबेला देसै भर चर्चा पाई रहेका छन् । केही शासक र उनका आसेपासे लाइ छाडेर आम नेपालि जनताको जन जिभ्रोमा एउटै प्रस्न छ। गणतन्त्र  आएर के भो त । हाम्रा दुख अझै पनि हामी सगै छन्। देस दिनप्रतिदिन ओरालो तर्फ धकेलिदै छ। गरिविले उचाइ बढाउदै जान थालेको छ। आम नेपालि जनता देसकै सिमा नाघेरै भएपनि बिदेस जान बाध्य मात्रै हैन आतुर छन्।  यहाँ सम्म कि  खुसि खुसि नेपाली नागरिकता त्याग्न तयार छन् ।शहरका सटर कवल खालि हुदै जान थालेका छन् घर हुने घर नहुने दुबै थरि ताउर र माउर छन्। यसो भएका युवाहरु देस बिदेस लाउर छन् । गाउ खालि छन् । यसो भएका  हरु पनि बादरको चाप बढेसगै गाउँ छाड्न बाध्य हुदैछन्। शहरमा हुनेहरु पनि ऋणै ऋणको  भार  थेग्नै नसकेर कोहि  आत्महत्या गर्...

देसमा ठुलो परिवर्तन आयो नेपाली जनतामा इतिहासमै नभएको खुसिहालि छायो । उहीँ भनाइ नै छ नि  एउटा सानो बच्चाले आमा बा आए, बा आए भन्दा मेरा आए, तेरा के आए भनेजस्तो  नेतालाइ भयो । जसको बाउ मर्यो उसैको छोरो टुहुरो  भनेजस्तो  नेपाली जनतालाइ  भयो।जो सत्तामा गयो उहीँ नेपालि जनता बाट झन् टाढा हुदै गयो। हिजो जनता सगै जनताकै लागि भन्नेहरु के का लागि कसका लागि चप्पल पड्काउदै मरिहत्ते गर्दै  जनताको घर घर  घोषणापत्र  छोड्दै हात जोड्दै किन आएका रहेछन् नेपालि जनताले  ढिलै भएपनि बल्ल थाहा पाए। हिजो जनताको बिचमा पाटि र अनुशासनका कुरा गर्ने देसमा शुशासनका कुरा गर्ने हरु आज आएर देस र जनताप्रती भन्दा पनि कसकालागि रहेछन् भन्ने कुरा नेपालि जनताले राम्रै सग बुझि सकेका छन्। हिजोअनुशासन र  शुसासनको र परिभाषा के हो भनेर  कार्यकर्ता लाइ  जनता  लाई बुझाउने...

यहाँ देस बनाउछौ देस बनाउनु पर्छ नभन्ने को नै छ र । देस र जनताका लागि नभन्ने  पाटि नै कुन छ र  हरेक पाटि र पाटिका  नेता को  छन् र त्यति मात्रै हैन राष्ट्र सेवक हु नभन्ने कर्मचारि नै को छ र । तल देखि माथिसम्म सबका सब निकायमा हुनेहरु सबका सब  पहिला देस बनाउनु पर्छ मात्रै भन्छन् । ठुला ठुला  होटल महल पाटि प्यालेसमा गरिने  अन्त्रक्रिया गोष्ठी तथा  कार्यक्रममा सबैले एउटै श्याल हुइ्या जस्तो गरि  भ्रष्टाचार लाई अन्त्य गरिनु पर्छ भन्छन्। यहासम्म कि भ्रष्टाचार अन्त्य गरौ भ्रष्टाचार लाई निर्मुल पारौ भन्ने ठुला ठुला अक्षर अङ्कित वेनर सहितका कार्यक्रमको आयोजना  गरिन्छ। तर उस्तै परे गहिराइमा डुवुल्कि मारेर  झाक्ने हो भने त्यहि कार्क्रममै भ्रष्टाचारको दुर्गन्ध नाकमै आउन थाल्छ।।  त्यतिमात्रै कहा हो र भ्रष्टाचार हुन नदिनका लागि भ्रष्टचारि ल...

युवा देश छोड्न बाध्ये हुन्छन्। रहर होइन बाध्यता आफ्नो देशमा केही गरम भन्ने भावना कसलाई हुदैन होला । तर के गर्नु देशले राख्न सक्ने क्षमता छैन । तर नेतृत्व गर्ने मान्छेको अभाव छ। हाम्रो देश २५०० वर्षअगाडी बाट अध्ययन गर्दा बुद्ध सिता र कयौ विर पुरुष जन्म भएको देश वाइसे चोविसे राज्य हुदै विभिन्न राजाहरु ले सत्ता चलाउनका लागि अरु बाट भन्दा आफ्नै रानिहरु बाट देशलाई खतरा पैदा भएको असल राजाले कहिले पनि शासन गर्न नपाएका देखिन्छ । राजा पछी राणामा आउछ शासन । राणाहरुले पनि देश जनताको भन्दा आफ्न्नो शासन बचाउने काम गरेको देखिन्छ । देशको सेवा गर्ने जनताको वास्तविक समस्या समाधान गर्न उच्च मनोवल बोकेका राजनितीक दलमा गुटबन्दी सत्तालिप्सा को खेल सधै जनताका समस्या भन्दा नेताले आफ्ना मान्छेलाई मात्र गरेको व्यवहारले आज देशले भोगेको पिडा आजको मुख्य समस्या को विषय बनेको छ । २००७ देखि २०८० सम्म संविधान ७ पटक ...

भगवान सबैका साझा हुन्छन् ।  आस्था र भरोसाका केन्द्रविन्दु मानिसहरुका मन र कर्मका आधारकर्ता जनजनका उद्धारकर्ता जीवन र जगत्‌का मार्गदर्शक रुपमा भगवानलाई मान्ने गरिन्छ। हिन्दू धर्मका सर्वोच्च रूप शिव र विष्णु लाई चिन्ने गरिन्छ । यसै रूपमध्ये कुनै बेला कुनै समय दुवै रूप धारण गरेर बनेको विशेष रूपलाई हरिहर भनेर चिनिने गरिन्छ। विश्वभरमा एकमात्र विशेष क्षेत्र हरिहरक्षेत्र पोखरा महानगर पालिका व वडा नं १७ ढुङ्गेसाघु महत्तगौडा सितापाइला नामले चिनिने यसक्षेत्र ७०० देखि८०० बर्ष पुरानो हरिहरको मूर्ति मा  ८ हात मध्ये ४ हात शिब ४ हात विष्णु को रुप रहेको छ। यस मूर्ति विश्वमा कहिकतै  नभएको यस क्षेत्रमा मात्र रहेको  जानकारहरु बताउँछन् । हरेक वर्ष माघ १ गते गण्डकी प्रदेशकै विशेष मेला ढुङ्गेसाघु मेला लाग्ने गरेको छ । भगवान रामसिता ले तरुल चिउरा खाएको रातभर जागराम बसेर भजन गाएको कुरा ईतिहास मा  पाउने ग...

सुन्दर चादिजस्तो हिमालै हिमालले घेरेर बसेको निलो अकासले ओगटेको हरियालि डाडा पाखाले काखमा लिएजस्तो गरि बगिरहेका विशाल नदि पहेलपुरे फाटमा मस्त बगिरहेका  खोलानाला नहर जता हेर्यो उतै सुन्दर  मठ मस्जिद गुम्वा मन्दिरै मन्दिर प्राकृतिक सरचनाले शुसोभित यस्तो शहरमा आउने कसलाइ पो लाग्दैन र रहर  विश्वमा चर्चित उहीँ भनाइनै छ नामै काफि छ भने जस्तो मेरो देसमा नआउने को नै  छ र विश्वका कुनै पनि देसका हरेक मानिसले कसैलाइ फकाउन पर्यो फुल्याउन पर्यो खुसि पार्न पर्यो भने उनिहरुले म तिमिलाइ नेपाल घुमाउन लैजान्छु  भन्ने गर्छन् अरे  भनेपछि हाम्रो  देसको महत्व कति रहेछ  वास्विकतामा गहिरिएर डुब्ने हो भने  हामि नेपालि कति भाग्यमानि रहेछौ अनुमान लगाउ त गहिरिएर सोचौत हामि साच्चिकै  कति धनी रहेछौ। हाम्रो देस विश्वकै नजरमा विभिन्न रङ रुप ले भरिपुर्ण  प्राकृति धर्म...

हाम्रो देश प्रकृति मा धनि व्यवसाय कृषि व्यपार उद्योगमा कमि कमजोर भएका कारण हामी चपेटामा परिराखेका छौ । पछिल्लो लामो समय राजतन्त्रको भोगाई देशको १०  वर्षको जनयुद्ध संविधान निर्माण भुकम्प जस्ता घटना बाट खर्च भएको समय ठूलो संघर्ष बाट जारी संविधान लामो समय पछी प्राप्त स्थानीय सरकार र अन्य सरकार बाट विकासको मोडल बाटो घाटो पुल निर्माण जस्ता अन्य निर्माणका नाममा ठूलो रकम खर्च भएको देखिन्छ । ति सबै सरकारबाट कहि कतै रोजगार स्थापना हुने क्षेत्रमा बजेट खर्च भएको देखिदैन । यसको असर आम देशभित्र रहेका र देश बाहिर रहेका युवा युवतीले भोगेका छन्। अब निर्माण गरिने बजेट रोजगारी स्थापना हुने क्षेत्रमा लगानी भए देशभित्र केही गनुपर्छ भन्ने भावना बोकेका युवालाई सहज र देश बाहिर रहेका युवालाई स्वदेश फर्कनु पर्छ भन्ने भावनाको विकास हुने थियो। लेखक ...

विश्व मा आउने परिवतर्न र उत्तार चढाव राजनितीक परिवर्तन वाट नेपाल पनि चोखो रहन सकेन कोविड जस्ता रोग बाट नेपाल मात्र होइन। विश्व लाई आक्रान्त वन्न पुग्‍यो ' फेरि पछिल्लो समय रसिया युक्रेन युद्ध हुदै यसको असर मानविय तथा अर्थतन्त्र मा असर पुग्न थाल्यो यस वाट निकास निकाल्न हाम्रो जस्ता देश जहिले पनि छिमेकी देश को अर्थतन्त्र मा भर भर पर्नु पर्ने वाध्यता लाई वढी मात्रा मा समस्या पैदा गर्ने प्रमुख कारण भयो । यस वाट वाहिर निस्कन अर्थतन्त्र चलायमान वनाउन निकास र विकास का लागी कृषि मात्र सफल हुन्छ। किसान लाई मल विउ भन्दा उत्पादन गरेका चिज मा अनुदान दिनुपर्छ । किसान का समस्या हात हातमा समधान गनु पर्छ । कृषि का लागी एउटा छुट्टै विना राजनितीक भागवण्डा सयन्त्र बनाई वास्तविक किसान को अध्ययन हुनु पर्छ । तव मात्र कृषि वाट निकास विकास सफल हुन सक्दछ । र यो क्षेत्र सफल भय मात्र उद्योग कल कारखान...