विचार/लेख

झट्ट भन्नु पर्दा आम मानिसका लागि यातायात भन्ने वित्तिकै एक ठाउबाट अर्को ठाउमा सजिलै जान आउन वा  दैनिकि जीवन यापनका लागि समान ओसारपसार गर्ने अत्यनै सरल माध्यम हो।  विश्व विकासक्रमको युग परिवर्तन सगै हिजो ठेला गाडा बाट शुरुवात भएर आज स्थलमार्ग जलमार्ग अकासमार्ग सिलिङ मार्ग रेलमार्ग हुँदै आजसम्म आइपुग्दा हामिले जति सहज जिवन यापन गरेका छौ त्यतिनै क्षति ब्यहोर्दै आएका छौ ।किन भने हामि सचेत र सजग हुन सकिरहेका छैनौ । सरकार  जसरि विभिन्न रोग नियन्त्रण  र उन्मुलन गर्न लागि परेको छ बिभिन्न सरोकार निकाय हरु लागि परेका छन्। ठिक त्यसै गरि सवारी दुर्घटना न्युनिकरणका लागि तथा दुर्घटना हुनै नदिन का लागि गरिने उपायको बारेमा भने सर्वपक्ष कमजोर देखिएको अवस्था छ। हिजो  कोरोना बाट भन्दा सवारि दुर्घटना बाट निधन हुने हरुको सख्या दिनप्रतिदिन बढि रहेको अवस्था छ। समग्र देसै भरको सवारि द...

हुन ता राजनीति बिना राज्य सञ्चालन हुनै सक्दैन राज्यव्यवस्था लाई सहि ढङ्गले सञ्चालन गर्नका लागि राजनीतिको जति महत्व हुन्छ ।त्यति नै  चाहे त्यो कुनै राष्ट्र होस् वा पाटि वा कुनैपनि सघ सस्था होस् सबैमा   बिधानको पनि त्यत्तिकै हुन्छ। विश्व राजनीति बाटै चलेको छ। कुनैपनि देस राजनिती पाटि बिना चल्नै सक्दैन। जहाँ  सिद्धान्त विचार दर्शन सहितको स्वच्छ गुट रहित इमानदारीपूर्वक गरिने राजनीति र त्यस्तो आदर्सवादि नेता भएको पाटि  हुन्छ। त्यो देस न त विकास विमुख हुन्छ न त न्याय विमुख हुन सक्छ। जहाँ  भ्रष्टाचार नातावाद कृपावाद माफियावाद शून्य हुन्छ । जहाँ राजनीति भित्र राजनिति हुदैन । जुन देसमा देस र जनताप्रति जिम्मेवार नेतासहितको पाटि हुन्छन् ।त्यहा सदा रामराज्य जस्तो अवस्थाको जनताले अनुभुति गर्न पाउछन्। त्यो देस कहिल्यै पनि ओरालो यात्रा गरेको मृग जस्तो हुनु पर्दैन।त्यो देसमा रात ...

देसले कोल्टे फेर्यौ भनेर पटक पटक हौसिएका खुसि भएका नेपालि जनता पछिल्ला केहि दसक यता नैराश्यतापुर्ण जिवन विताउन बाध्य हुदै गए। ४६ पछि देसमा प्रत्यक्ष रुपमा  दलिय प्रभावको लहरनै चल्न थाल्यो काङ्ग्रेसले लामो समय सत्ताको डाडु पन्यु चलाउदै गयो। छोटो समय एमालेले  चलायो एमाले सरकार पनि  आन्तरिक खिचातानिकै कारण खासै सत्तामा टिकि रहन सकेन । काङ्ग्रेसका लागि कुचाले गर्नु वतासले गर्यो भनेजस्तो ‍हुदै  जान थाल्यो। जसलेगर्दा काङ्ग्रेस मै मत्ता हात्तिजस्तो गरि देसैभरका उध्योग धन्दा कलकारखाना शुन्य देस बनाउनमा सफल भयो। किन भने  जुन शक्तिलाइ  नेपाल उध्योग धन्दा कलकारखाना विहिन बनाउनु थियो। त्यो शक्ति सफल भएरै छाड्यो ।जसले गर्दा  देस दिनप्रतिदिन गरिबी वेरोजजगारको दलदलमा फस्दैजान थाल्यो तत्कालीन प्रतिपक्षको भुमिका निर्वाह गर्ने एमाले पनि खासै कम्युनिष्ट हुन सकेन ।&n...

कुनै पनि देसका लागि राजनिती अत्यन्तै महत्वपुर्ण आधार मात्रै  हैन सिङ्गो  देस र जनताको भबिष्य लाई सहि मार्गमा लैजाने माध्यम हो। देसलाइ सहि दिशातिर डोर्याउनका लागि सहज र  मुल मार्ग हो। त्यसैले त राजनिति लाइ  सहि मार्ग तिर लैजानका लागि  पाटिको आवस्यकता पर्छ। पाटिलाई  बलियो र मजवुत बनाउनका लागि  विचार र सिद्दान्तर नितिको  आधारसहितको महत्त्वपूर्ण  भुमिका  हुन्छ।त्यसैले त भन्ने गरिन्छ राजनितीमा कुनैपनि पाटिको विचार  सिद्दान्त र निति भएन भने राजनितिक असफलताले   बाटो समाउछ। जसले गर्दा पाटि मात्रै हैन नेताहरुमा समेत पतनको तर्फ धकेलिने सङ्केत हरु देखा पर्न थाल्छन्। त्यसैले  भन्नै पर्ने हुन्छ जब कुनै देसमा विचार  सिद्धान्त र नीति विहिन राजनिती पाटि र दुर्दर्शिता हिन नेताहरुले  जन्म लिन्छन् तब  देस र जनताको मात्रै हैन पाट...

मानव जगतमा  यो समाजमा  धनी  सम्पन्न गरिव विपन्न  वेसहारा सर्वहारा कर्महारा  विद्वान मुर्ख  शिक्षित अशिक्षित सबैथरि हुन्छन् नै, मानिस जन्मिएपछि हैसियत क्षमता बुद्दि विवेक स्वभाव  र अवस्था अनुसार  केहि न केहि बन्छ र केहि न केहि अवस्य गर्छ। । कसैले पेशा  व्यापार व्यवशाय कृषि  गर्छ कसैले  जागिर गर्छ।कसैले सेवाधर्म परोपकार कार्य गर्छ। कसैले राजनिती गर्छ। यि सबै कार्य मध्ये सबैभन्दा उत्तम राजनितिलाइ मानिन्छ। किन भने राजनिति भनेको कुनै एक व्यक्ति बिशेषका लागि मात्रै नभएर सिङ्गो समाज र राष्ट्रका लागि गरिने कार्य हो जसले सिङ्गो मुलुक र मानवजगतकै रक्षा र कल्याण गर्छ राष्ट्रको रक्षा गर्छ राज्य व्यवस्था सञ्चालन गर्छ ।जसले गर्दा राजनितिलाइ महत्वपुर्ण नितिको रुपमा हाम्रो समाजले लिदै आएको थियो। राजनिती गर्नेलाइ राजनितिज्ञको रुपमा हेर्दै र  आदर ...

कुनैपनि राष्ट्रमा भ्रष्टचार रहित शुशासन युक्त राज्य व्यवस्था सचालन वा कार्वन्वयन गर्नका लागि पहिला त सविधान बनाइन्छ। त्यहि सविधानमा टेकेर ऐन कानुन निति नियम तथा नियमावली बनाइन्छ। जसलाइ बनाइ सकेपछि  कसैले पनि न त मेटाउन सक्छ । न त बङ्ग्याउन नै सक्छ । न त ऐन कानुनले निर्देसन गरेको विपरित जान नै पाउछ। किन भने कानुन भनेको राज्य सञ्चालनका लागि एउटा अदृस्य हतियार हो ।जसले गर्दा राज्य सञ्चालनमा वाधा अवरोध रहित ढङ्गले  भ्रष्टाचार रहित शुशासनयुक्त समाज निर्माण गर्दै अगाडि बढ्न बल पुर्याउछ।  कानुन भनेको नदेखिने धारयुक्त हतियार हो।  फलामको साङ्लो  हो ,जसले   कानुन बनाउनेलाइ पनि यदि कानुन विपरित कुनै कार्य गरेमा काट्न सक्छ वा त्यो साङ्लोमा बाधिनु पर्ने अवस्था आउन सक्छ। फेरि कानुन भनेको तिर जस्तो हुन्छ कानुनको कहिले पनि बक्र रेखा हुदैन । कानुन कहिल्यै पनि सर्पको चालले चल्...

हामिले लामो सघर्ष युद्ध आन्दोलन गरेर ल्याएको सघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र बाट के पायौ उपलब्धि के के भए त भन्ने प्रस्नहरुले यतिबेला देसै भर चर्चा पाई रहेका छन् । केही शासक र उनका आसेपासे लाइ छाडेर आम नेपालि जनताको जन जिभ्रोमा एउटै प्रस्न छ। गणतन्त्र  आएर के भो त । हाम्रा दुख अझै पनि हामी सगै छन्। देस दिनप्रतिदिन ओरालो तर्फ धकेलिदै छ। गरिविले उचाइ बढाउदै जान थालेको छ। आम नेपालि जनता देसकै सिमा नाघेरै भएपनि बिदेस जान बाध्य मात्रै हैन आतुर छन्।  यहाँ सम्म कि  खुसि खुसि नेपाली नागरिकता त्याग्न तयार छन् ।शहरका सटर कवल खालि हुदै जान थालेका छन् घर हुने घर नहुने दुबै थरि ताउर र माउर छन्। यसो भएका युवाहरु देस बिदेस लाउर छन् । गाउ खालि छन् । यसो भएका  हरु पनि बादरको चाप बढेसगै गाउँ छाड्न बाध्य हुदैछन्। शहरमा हुनेहरु पनि ऋणै ऋणको  भार  थेग्नै नसकेर कोहि  आत्महत्या गर्...

देसमा ठुलो परिवर्तन आयो नेपाली जनतामा इतिहासमै नभएको खुसिहालि छायो । उहीँ भनाइ नै छ नि  एउटा सानो बच्चाले आमा बा आए, बा आए भन्दा मेरा आए, तेरा के आए भनेजस्तो  नेतालाइ भयो । जसको बाउ मर्यो उसैको छोरो टुहुरो  भनेजस्तो  नेपाली जनतालाइ  भयो।जो सत्तामा गयो उहीँ नेपालि जनता बाट झन् टाढा हुदै गयो। हिजो जनता सगै जनताकै लागि भन्नेहरु के का लागि कसका लागि चप्पल पड्काउदै मरिहत्ते गर्दै  जनताको घर घर  घोषणापत्र  छोड्दै हात जोड्दै किन आएका रहेछन् नेपालि जनताले  ढिलै भएपनि बल्ल थाहा पाए। हिजो जनताको बिचमा पाटि र अनुशासनका कुरा गर्ने देसमा शुशासनका कुरा गर्ने हरु आज आएर देस र जनताप्रती भन्दा पनि कसकालागि रहेछन् भन्ने कुरा नेपालि जनताले राम्रै सग बुझि सकेका छन्। हिजोअनुशासन र  शुसासनको र परिभाषा के हो भनेर  कार्यकर्ता लाइ  जनता  लाई बुझाउने...

यहाँ देस बनाउछौ देस बनाउनु पर्छ नभन्ने को नै छ र । देस र जनताका लागि नभन्ने  पाटि नै कुन छ र  हरेक पाटि र पाटिका  नेता को  छन् र त्यति मात्रै हैन राष्ट्र सेवक हु नभन्ने कर्मचारि नै को छ र । तल देखि माथिसम्म सबका सब निकायमा हुनेहरु सबका सब  पहिला देस बनाउनु पर्छ मात्रै भन्छन् । ठुला ठुला  होटल महल पाटि प्यालेसमा गरिने  अन्त्रक्रिया गोष्ठी तथा  कार्यक्रममा सबैले एउटै श्याल हुइ्या जस्तो गरि  भ्रष्टाचार लाई अन्त्य गरिनु पर्छ भन्छन्। यहासम्म कि भ्रष्टाचार अन्त्य गरौ भ्रष्टाचार लाई निर्मुल पारौ भन्ने ठुला ठुला अक्षर अङ्कित वेनर सहितका कार्यक्रमको आयोजना  गरिन्छ। तर उस्तै परे गहिराइमा डुवुल्कि मारेर  झाक्ने हो भने त्यहि कार्क्रममै भ्रष्टाचारको दुर्गन्ध नाकमै आउन थाल्छ।।  त्यतिमात्रै कहा हो र भ्रष्टाचार हुन नदिनका लागि भ्रष्टचारि ल...

युवा देश छोड्न बाध्ये हुन्छन्। रहर होइन बाध्यता आफ्नो देशमा केही गरम भन्ने भावना कसलाई हुदैन होला । तर के गर्नु देशले राख्न सक्ने क्षमता छैन । तर नेतृत्व गर्ने मान्छेको अभाव छ। हाम्रो देश २५०० वर्षअगाडी बाट अध्ययन गर्दा बुद्ध सिता र कयौ विर पुरुष जन्म भएको देश वाइसे चोविसे राज्य हुदै विभिन्न राजाहरु ले सत्ता चलाउनका लागि अरु बाट भन्दा आफ्नै रानिहरु बाट देशलाई खतरा पैदा भएको असल राजाले कहिले पनि शासन गर्न नपाएका देखिन्छ । राजा पछी राणामा आउछ शासन । राणाहरुले पनि देश जनताको भन्दा आफ्न्नो शासन बचाउने काम गरेको देखिन्छ । देशको सेवा गर्ने जनताको वास्तविक समस्या समाधान गर्न उच्च मनोवल बोकेका राजनितीक दलमा गुटबन्दी सत्तालिप्सा को खेल सधै जनताका समस्या भन्दा नेताले आफ्ना मान्छेलाई मात्र गरेको व्यवहारले आज देशले भोगेको पिडा आजको मुख्य समस्या को विषय बनेको छ । २००७ देखि २०८० सम्म संविधान ७ पटक ...