विचार/लेख

इतिहास को हरेक काल खण्डमा एउटा न एउटा नायकले जन्म लिन्छ जसरी हिजो सिङ्गो राज्य व्यवस्थाको विरुद् लडेका विपि  युगपुरुष एकयुग  नायक थिए । त्यसपछि ४६ ४७  ले गणेसमान सिह लाइ युगपुरुष युग नायक बनायो त्यसपछि राजनीतिक हिसावले मदन भण्डारि सिङो राष्ट्रका नायक बन्ने सम्भावना र सङ्केत हरु देखिएका के थिए उनको हत्या भयो । तर उनी नेपालको कम्युनिट इतिहासमा सबैभन्दा अब्बल कम्युनिस्ट जगतकै नायक मात्रै  हैन राष्ट्र नायक बन्ने देेखेपछि उनको हत्या भयो जसले गर्दा सिङ्गो कम्युनिष्ट ससारै सुन्यको अवस्था मा पुग्न थाल्यो तब उनकै नाम र सानले एमाले विशाल पाटि बन्न पुग्यो।  देसमा केही रुपान्तरण ता भयो तर नेपाली जनताका कुनैपनि हक अधिकार  स्थापित हुन सकेनन् ।व्यवस्था परिवर्तन ता भयो अवस्था ज्यु का त्यु यथावत नै रह्यो।देसमा भ्रष्टचार अन्याय अत्याचार दमन ले आफ्नो स्थान बलियो बनाउदै जान थ...

हिजो ७ शालदेखि आजका दिनसम्म आइपुग्दा  नेपाली जनतालाइ सपना बाड्दै आएका दल र नेताहरुले जे बोलेका थिए त्यहि उनले भनेका कुरालाइ साथ दिदै नेपाली जनताले सुनौलो सपना देख्दै देसले कोल्टे फेर्ने भयो । हामी नेपाली जनताको भबिष्य उज्जल हुने भो भन्नेमा आम नेपालि जनता पटकपटक नेपालका राजनितिक दल  र नेताहरुको विश्वास गर्दै र भर पर्दै आए।  नेपालमा विशेष गरेर काङ्ग्रेस र कम्युनिस्टका नाममा देसको राजनिति  गर्दै कहिले राजासगै सठगाठ गर्दै   बहुदलिय प्रजातन्त्र त कहिले राजाकै विर‍ोध गर्दै त कहिले राजसस्थानै खारेज गरेर सँघिय लोकतान्त्रिक  गणतन्त्रका नाममा जसरि भएपनि वालुवाटार सिहदरवार वानेस्वरलाइ कब्जा गर्दै आएपनि जतिनै परिवर्तनका कुरा गरेपनि  देस जहाकोतहि हैन झन् दिनप्रतिदिन देसक‍‍ो अवस्था खस्कदै गएको छ। फेरिपनि काङ्ग्रेस र कम्युनिष्टका नेताहरुले  लाजै नमानि नैतिकताको...

मुस्ताङ यात्रा रिपोर्ट: प्रकाश अधिकारी, डाँडाघरे खबर जेष्ठ महिनामा हामीले मुस्ताङको भ्रमण गरेका थियौं, र त्यहाँका चुनौतीहरूको विश्लेषण तयार पारेका छौं। यस वर्ष म्याग्दीबाट मुस्ताङ जिल्लाको लोमन्थाङ र चीनको सिमाना कोरोलासम्मको सडक अवस्था अत्यन्त चुनौतीपूर्ण देखिएको छ। मुक्तिनाथ मन्दिर:- म्याग्दी जिल्लाबाट मुस्ताङसम्मको मुख्य सडक मार्ग, बेनी-जोमसोम-कोरला सडक, विशेष गरी वर्षायाममा अत्यन्तै कठिनहुने गरेको छ। निरन्तरको वर्षाका कारण बारम्बार पहिरो र सडक कटानको समस्या उत्पन्न भएको छ, जसले यातायातमा गम्भीर अवरोधहरू ल्याउने देखिन्छ । जोमसोम-लोमन्थाङ खण्ड: यो खण्डमा पहिरो र सडक कटानका घटनाहरू बारम्बार भइरहेका छन्। सडक मर्मतसम्भारका कार्यहरू जारी रहे तापनि कठिनाइहरू यथावत छन्। लोमन्थाङ-कोरोलासम्मको यात्रा: यो क्षेत्रमा सडकको अवस्था अझै कठिन रहेको छ। उकालो, भीर र तीव्र मोडका कारण य...

देसमा यतिबेला जति सरकार को चर्चा चलि रहेछ त्यो भन्दापनि बढि भ्रष्टचार भित्र भइ रहेको भ्रष्टचारको चर्चा चलि रहेछ। चिया पसल देखि होटल बार रेष्टुरेन्ट कफिसप बारिका कान्ला खेत खलिहान चौर चौतारि सार्वजनिक स्थल जहातहि को बन्नेछ प्रधानमनत्रि सरकार कुन कुन पाटिले चलाउलान् भन्ने भन्दा पनि आम जनतामा भ्रष्टचार भित्र भ्रष्टचार भएको अनुमान लगाइ रहेका छन् । जहातहि भ्रष्टाचार कैे चर्चा मात्रै चलि रहेछ। नचलोस् पनि किन ? जति पनि भ्रष्टचार भएका छन् तिनमा ठुला ठुला भनिएका पाटिकै ठुला ठुला भनिएका नेता मात्रै हैन उनका परिवारजन आफन्तजन अगुवा पछुवा  हरुकै नाम जोडिएर , मुछिएर आइ रहेको अवस्था छ।चाहे प्रधानमन्त्री  मन्त्री सासद ठुला नेताहरु हेभिचेयर देखि लाइट चेयर घुम्ने कुर्चिदेखि नघुम्ने कुर्चि   सम्मका कर्मचारी  देखि लिएर अगुवा पछुवा सम्मका कोहि न कोहि कुनै न कुनै  भ्रष्टाचार मा मुछिएका...

हिजो इतिहास बोकेको ठूलो भनिएको उदारवादि प्रजातान्त्रिक भनिएको काङ्ग्रेस होस वा नौलो जनवादिको नीति लिएर आएको जवस मोर्चाकै बलमा धानिएको एमाले कम्युनिस्ट होस् वा दसबर्षे जनयुद्ध लडेर आएको सिङ्गो देसमै व्यवस्था परिवर्तन सहित पुरै सँघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ल्याउन र शासकीय स्वरुप परिवर्तनका लागि जेठो माहिलो  भनिएका दल  एमाले काङ्ग्रेस लाइ समेत  हातमा हात साथमा साथ भन्दै अघि बढ्न बाध्य गराउने क्षमता भएको माओवादि होस्। चाहे राजतन्त्रदेसमा जतिनै व्यवस्था परिवर्तन गरेपनि र शासक फेरेपनि पटकपटक नेपाली जनताले नेपालका दल हरुलाइ अवसर दिएर हेरेपनि नेपालमा जतिनै ठुला ठुला राजनितिक दर्शनका कुरा गरेर नेताहरुले भाषण गरे पनि विपिवाद मार्कसवाद लेनिनवाद माओवाद समाजवाद पुजिवाद श्रमवादका कुरा गरि रहेपनि नेपालका नेताहरुमा देखिएको स्वार्थ लोभ लालचकै कारण नेपालका राजनीतिक  दलहरु समेत  भ्रष...

यति बेला देसमा दुइटा चटारो छ। सरकार मन्त्री बिभिन्न दल  नेता तथा कार्यकर्ता हरुलाइ तछाड  मछाड भ्याइ नभ्याइ छ।कतै रातो किताबमा टिपाउन र योजना पार्नको त कतै सरकार टिकाउन त कतै आफ्नो प्रस्ताव विकाउन कतै असारे रोपाइँ को चटारो कतै असारे वजेट सिध्याउनको चटारो छ। कतै तालिमका नाममा कतै जालिमका नाममा  कतै के का नाममा कतै के का नाममा वजेट सिध्याउनकै हतारो छ। देस रिणै रिणले चुर्लुम्म डुवेको छ सरकार तलव खुवाउन नसक्ने अवस्थामा पुगेको  छ। त्यहि खुवाउने तलव पनि  जनता बाट उठेको राजस्व बाट पनि नपुगेर दातृ राष्ट्र हरुसग हात फैलाउनु पर्ने अवस्था छ।रेमिट्यान्स उहीँ डुब्तेको तिन्के सहारा भनेजस्तो देस रेमिट्यान्सले धानिएको छ। देसको अरवौ रकम मात्रै हैन दक्ष युवाजनशक्ति सहित बिदेस पढ्न जाने नाममा बाहिरिएको छ।  लाखौ युवा  वेरोजगारिको पीडा सहन नसकेर  बिदेसिएका छन् । ती बिदेसिएका युवाका परिवार आफ्ना साना वालवच्...

नेपालमा दसकौ देखि महान् महान् नेताहरुले जन्म लिए सगसगै  विभिन्न नाम लिएर दल हरुले जन्म लिए। नेपालमा नेपालको राजनितिले आजका दिन सम्म आइपुग्दा दर्जनौ पटक दर्जनौ मोड लिदै आयो ।यहाँ सम्म कि जब कुनै  नया पाटिले दलले  जन्मलिन्छ तब पाटि भित्रै कुनै न कुनै वहानामा वा नाममा कहिले लाइन सङ्घर्षका नाममा कहिले गुट उपगुटका नाममा कहिले विचार सिद्धान्तका नाममा त कहिले  पद सत्ता स्वार्थका नाममा  देख्दा र भन्दा पाटि एक देखिए पनि नेताहरुले हाम्रो पाटि एक ढिक्का भनि रहेपनि भित्रभित्रै भने दलहरुको वालुवाको थुप्रो तासको घर भनेजस्तो अवस्था देखिएकोछ।  चाहे इतिहास बोकेको नेपाली काङ्ग्रेस होस् चाहे युग परिवर्तनकामि भनिएको कम्युनिस्ट यात्रा बाट आएर चौराहामा अलमलिएको जस्तो  एमाले  होस्। चाहे दसौ बर्ष जनयुद्धको राप बाट आएको हजारौंको वलिदानि बाट उदाएर पनि बाटो विराएर अलमलमा परेक...

कुनै पनि देस राजनीति बिना अगाडि बड्नै सक्दैन देसको सम्वृदिका लागि राजनीति अति आवस्यक छ भन्ने कुरामा कसैको पनि दुई मत नरहला। जनताका हक अधिकार र उनको भबिष्य निर्धारणका लागि पनि राजनितिको त्यत्तिकै आवस्यकता पर्छ। राजनीति विना देस चलाउनु भनेको  विध्युत इन्धन बिना सवारि चलाउन खोज्नु जस्तो हो।देसको भबिष्य समेत राजनितिमा भर पर्छ। त्यसका लगि राजनिती गर्ने विभिन्न दलका नेता तथा कार्यकर्ता नेक इमानदार निडर निस्वार्थि देस र जनताप्रति जिमम्मेवार राजनितिज्ञ हुनु पर्छ । जसले पाटि विचार सिद्दान्त र सत्ता भन्दा माथि उठेर देस र जनताका लागि राष्ट्र राष्ट्रियता राष्ट्रिय स्वाधिनता र शुशासनका लागि आफ्ना सारा स्वार्थलाइ त्यागेर राष्ट्र हितका लागि सत्तामा भन्दा पनि  जनतामा समाहित गराएर जनताका  लागि  निस्वार्थको तलाउमा पौडि खेल्न सक्छ त्यहि नै  वास्तविक राजनितिज्ञ बन्न सक्छ। जसलाई आम जनताले समान सन्मान र आद...

पुरै ब्रमाण्ड सँसार छ अकास पाताल धरति छ देस छ हामि छौ ।नेता छन् पाटि छन् सरकार छ। व्यवस्था छ संविधान छ । न्याय पालिका कार्यपालिका व्यवस्थापिका छ।  राष्ट्रपति प्रधानमन्त्रि मन्त्री छन्  न्यायमुर्ति छन् । व्यवस्था विधि विधान निती पद्दति छ। सेना प्रहरि छन् । न्याय धर्म सस्कृति प्रकृति  सम्पदा छ ,रक्षक छन्। कानुन छ मानवधिकार छ नागरिक समाज छ,राज्य छ। के छैन  हाम्रो देसमा प्रकृतिले यति दिएको छ कि हिमाल पहाड तराइ मधेस खोला नाला हरियालि जङ्गल ताल तलैया  स्वच्छ हवा पानि झरना खानि  दिएको छ, भने हाम्रा पुर्वजहरुले धर्म, सस्कृती, सस्कार परम्परा  सभ्यता ,मठ मन्दिर सुन्दरता सबै कुरा दिएर गएका छन्।तर देसमा देखिएको अवस्था दलिए स्वार्थमा जेलिएको व्यवस्था  नेताहरुको नियत  देख्दा र  देसमा नेपालि जनताले भोग्नु परेको  दुख पिडा सास्ति देख्दा र ठ्याक्कै भन्...

हिजो देसमा राजतन्त्र थियो राजाबाट राजसस्था बाट मात्रै हैन दरवारिया  राजसस्था  निकट भाइ भारदार बाट  अन्याय अत्याचार भयो नेपालि जनता माथि शोषण दमन भयो मुट्ठि भरका शासकहरुले देसमा मनपरि गरे ।  नेपालि जनता आफ्नो  हक अधिकार वाट वञ्चित हुनु पर्यो। भन्दै नेताहरुले जैले पनि जनताका हक अधिकार सुनिश्चितता का लागि शासक र व्यवस्था परिवर्तन आजको आवस्यकता  भन्दै विभिन्न खाले सघर्ष आन्दोलन दसबर्षे जनयुद्ध जनआन्दोलन को घोषणा गरे नेपालि जनताले पनि सातशाल देखि पटकपटक विश्वास गर्दै आए । पटकपटक साथ दिदै आए । जसले गर्दा  नेपालिजनताको आवेस र आवेगकै कारण  पटकपटक  देसमा ठुलो  राजनितिक हवाहुरि मात्रै चलेन पुरै भुइचालो नै आएजस्तो गरि  पटकपटक पुरानु राज्यसत्ता  सरचना लाई भत्काउदै सघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र सहितको नया राज्यसत्ता स्थापित भयो ।   ...