विचार/लेख

सम्वैधानिक राजतन्त्र सहितको बहुदलिय प्रजातन्त्र अन्त्य सगै  देसमा सँघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र आयो जुन गणतन्त्र आएपछि कसैले जनता द्वारा जनताले जनताकै लागि जनताकै छोरालाई शासक बनाउनका लागि हजारौं नेपाली जनताले  सहिद वेपत्ता घाइते भएर ल्याइएको व्यवस्था हो भनेर त कसैले हैन जनताको नासो जनतालाइ नै भनेर पुर्व राजा ज्ञानेन्द्रले सजिलै दलहरुका हातमा शासन सत्ता थमाएका हुन् भनेर व्याख्या गर्न थाले।  फेरिपनि आम नेपाली जनतामा एउटा उत्साह पैदा भयो अब देसमा शुशासन शान्ति अमन चयन कायम हुने भो जनताका मौलिक  हक अधिकार सुनिस्चित हुने भए भन्नेमा आम नेपालि जनता  ढुक्क भए । अब दस बर्षे जनयुद्द गरेर आएको माओवादि र डेड दसक  शासन सत्ता चलाएका काङग्रेस र एमाले साथै सघर्षरत मधेसवादि दल  लगायतका सबैदल हरु एक ठाउमा उभिएर जनतासग माफि माग्दै लोकतान्त्रिक पद्धति  विपरित कुनैपनि...

हिजो सरकारले देसै भर खासमा कृषि क्रान्ति उध्योग धन्दा र व्यापार विस्तार र  उध्योगि व्यापारी र कृषक लक्षित उध्योगि व्यापारि र कृषकलाइ सुरक्षित वचत गर्न गराउनका लागि र उत्पादनलाइ विशेष महत्व दिने उदेश्यका साथ सहकारि मन्त्रालयनै स्थापित गरेर जुन सहकारि नीति ल्याइयो त्यतिबेला सम्म यो आफैमा राम्रो पक्ष थियो । त्यसपछि नेताहरुले पनि भाषण गर्दा कत्ति पनि नछुटाइ विशेष गरेर ठुला दलका नेताहरुले टोल टोल सहकारी घर घर भकारि भन्ने चादिले घेरेको सुनौलो नारा लिएर देसैभरका जनतालाइ यस्तो प्रभाव पारेर उकासे जनता पनि  विश्वासमा परेर प्रभावित हुँदै जानथाले  जसले गर्दा देसैभर सहकारि खोल्ने अभियान नै चल्यो यहाँ सम्म कि सहकारीमा लगेर पैसा नराख्ने र सहकारीमा खाता नहुने यो देसकै नागरिक हैन कि भनेजस्तो अवस्था सृजना हुन थाल्यो। यहासम्म कि दैनिक आम्दानि नै नहुने  हरुले पनि  सहकारीमा खाता खोल्ने लहर नै चल्यो। वृद्द ...

यति बेला देसमा कर्कलाको पातमा चलबलाऐको अस्थिर पानिको फोका जस्तो राजनितीक अवस्थामा छ। जताततै नेपाली जनता मात्रै हैन स्वँय  पाटिका नेता कार्यकर्ताहरु समेत अन्यौलमा छन्, अलमलमा परि रहेछन्। यतिबेला देस ओलि र रविकै मात्रै हैन एमाले काङ्ग्रेसको गठवन्धन सरकारको विभिन्न हथकण्डाको कानुनि वार र रास्वपाको ब्लुवार चलेको छ। सरकारले रविलाइ गिरफ्तार गरे सगै रास्वपाको आन्दोलनको रफ्तार पनि अगाडि  बढ्न थालेको छ। रास्वपाका नेता कार्यकर्ता सडकमा निस्केर राजनितिक पुर्वाग्रहका आधारमा रविलाइ सहकारी ठगिको आरोपमा   गिरफ्तार गरेको समान न्याय कानुन नभएको भन्दै नेपालको कानुन ओलिको हातमा जनता रविको साथमा भन्दै नारा लगाउदै  रवि लाई  ओलि सरकारको सड्यन्त्र बाट नडराउन र खुट्टा नकमाउन भनी रहेका छन्।रविले पनि  यदि बाचे भने आज पक्राउ पुर्जिमा हस्ताक्षर गरेका हातले एकदिन यि पैतिस बर्षे  भ्रष्टचारिलाइ  कारवाहि गरेर आ...

शिवराज वस्ताकोटी (शिवदाई) देसैभर बिशेष गरेर राजधानी लगायत विभिन्न ठाउमा बाढि पहिरो आउँछ भन्ने कुरा पुर्वानुमान सङ्केत पाउँदा पाउदै पनि बाढि पहिरो दुर्घटना बाट न त सरकार बाट  सुरक्षाको व्यवस्था  हुन सक्यो न त आम नेपाली जनता सुरक्षित हुन सके कतै बाढि कतै पहिरो कतै   सिङ्गो वस्ति नै  बगायो कतै गाउ वस्तिनै  पुरियो देस यस्तो पिडै पिडामा रन्थनियो कि  जताततै आँसु नै आसुको बर्षा भए जस्तो आर्थिक रुपले रोइ रहेको  देस फेरि पोलेमाथि फकुण्डो भनेजस्तै प्राकृतिक भौतिकरुपले पुरै रुन पर्यो। सायद यस्तो प्राकृतिक दुर्दसा नेपाली जनताले भ‍ोग्नु परेको थिएन होला कहिले राजनितीक सङ्कट कहिले आर्थिक सङ्कट कहिले भौतिक सङ्कट नेपाली जनता जहिले पनि सङ्कटै सङ्कटको घेरामा  बस्न र बाच्न बाध्य छन्। तर देसका दल र नेताहरु भने एकातिर आधि अर्को तिर झोलुङ्गो भनेजस्त‍ो गरि रहेछन् नेताहरुको मनमा देस र जनताप्रति अलिकति पनि ...

मानवीय स्वभावैले हरेक मानिसका आ-आफ्ना छुट्टाछुट्टै इच्छा र फरक-फरक चाहना हुन्छन्। आजभन्दा ठीक १६ वर्ष अगाडि सराङकोट साप्ताहिक पत्रिकामा लागेर लेखन यात्रामा लागेको पनि ठ्याक्कै १६ वर्ष भएछ। दिन कति छिटो बित्दारहेछन्, हिजो जस्तै लाग्छ। कसलाई के थाहा, समय कति छिटो अगाडि बढ्छ। कुनै पनि साता कहिल्यै नरोकिएको यो लेखन यात्रामा कहिले राजनीतिक, कहिले सामाजिक, कहिले धार्मिक, कहिले चेतनामूलक, कहिले सन्देशमूलक, त कहिले सूचनामूलक लेखहरु, कहिले भ्रष्टाचारका विरुद्ध, त कहिले विकृति विसंगतिका विरुद्ध सामाजिक चेतना फैलाउने लेखहरु लेख्दै, समाजलाई रुपान्तरणतर्फ उन्मुख गराउने तथा सकारात्मक परिवर्तनका लागि निरन्तर चलेको लेखन यात्रा कहिल्यै रोकिएन। यसमा पक्कै पनि पाठकवर्गको साथ, सहयोग, योगदान, हौसलाप्रदान तथा तारिफयोग्य वाणीको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ। किनकि बाटोघाटोमा जहाँ भेट्यो, पाठक वर्गले “शिवदाइले ...

हिजो ७ शालमा राणा शासन हटाएपछि  २ हजार ७ शाल आयो फागुन ७ प्रजातन्त्ररुपि नया लाग्यो चिल्लो पात भन्ने गित गुञ्जिए  देखि आजसम्म आइपुग्दा नेपाली जनताले के पाए त भन्दा हिजो बोल्न  पनि नपाएकाले बोल्न पाए  राणा शासन हटाएपछि स्वतन्त्रता पाए भन्ने नेताहरुले आज सम्म के नेपाली जनताका मौलिक  हक अधिकार गाँसबास कपास स्वास्थ्य शिक्षा रोजगारका बारेमा जनतासम्म जनताकै मनमनमा तनतनमा पुगेर गहिरिएर बुझेका रहेछन् त ? नेपाली जनताको पिर मर्का पिडालाइ नजिक बाट बुझेका रहेछन् त ? भन्ने प्रस्न यतिबेला माइति मण्डलामा मात्रै हैन झोपडि देखि वँङला सम्म  पुगेको छ। त्यसैले भन्नै पर्ने हुन्छ नेपाली जनताले  पटकपटक रगत बगाएर ल्याएका व्यवस्था मध्ये सबैभन्दा उच्चतम भनिएको व्यवस्थामा  जनताको सरकार आएपछि झन् भ्रष्टाचार झाङ्गिएर मात्र गएन झन् त्यस्ता भ्रष्टचारि माफिया तस्करलाइ  हरुलाइ प्रसय दिदै जनताको सरकार भनिएको पटकपटक सत्...

देसमा जैले पनि दसकौ देखि नेपाली जनतालाई सपना नै सपना बाडेर यहाँ सम्मकि ,जो सग जे छैन त्यहि दिन्छौ भन्दै नेपालमा कहिले कुन नामले कहिले कुन नामले विभिन्न नामलिएर पाटि र नेताहरु जनताक‍ो घर घर खेत खलिहाना ग‍‍ोठ वारि जहातहि पुगेर कहिले व्यवस्था फाल्न त कहिले राजसँस्था फाल्न त कहिले सविधानसभाक‍ो चुनाव गर्न त कहिले सँघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ल्याउन आम नेपालि जनताक‍ो साथ चाहियो भन्दै हिडे । आजका दिन सम्ममा आइपुग्दा अनगिन्ती हजारौ नेपाली जनता सहिद भए वेपत्ता भए घाइते भए सँघिय ल‍ोकतान्त्रिक गणतन्त्र आयो तर जनताका लागि आयो गयो आएर नि के पो भय‍ो भनेजस्तो अवस्था रह्यो । प्रजातन्त्र आयो सुधारिएको पञ्चायति व्यवस्था पनि आयो ।सम्वैधानिक राजतन्त्र सहितको बहुदलिय प्रजातन्त्र आय‍ो । सँघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र व्यवस्था आयो तर जति व्यवस्था आए पनि सत्तामा उहीँ हिजो जो थिए उनै उनै पुग्न थाले । जसरि भएपनि साम द...

देसले काचुलि फेर्यो भनेर हर्षित भएका नेपाली जनताका मनहरु भित्र भित्रै त्रसित मात्रै हैन ग्रसित भएका छन्। देसमा गणतन्त्र आयो तिन तहका सरकार बने सरकारमा जाने  ठुला ठुला पाटि र तिनका शिर्षस्थ नेताहरुले अब  नेपाली जनताका लागि दुखका दिन गए ।सुखका दिन आए भने पटकपटक मन्त्री बनेे तर  देसमा मात्रै  कि त राजनितिक खेल ,कि त  सत्ताको खेल ,कि त कागजि पत्ता र भत्ताको खेल मात्रै भयो। संघ उस्तै, प्रदेसमा झन् उस्तै नेताहरु कहिले सत्ताका लागि लुछाचुडि कहिले उहि एउटै पाटि जस्तो छुट्याउनै नसकिने दुरुस्तै देखिदै जान थाले । जसले गर्दा  यहाँ नेताहरुले जतिनै पाटि विचार  वाद र  सिद्दान्तका कुरा गरि रहेपनि  सत्तामै  जानका लागि पाटिकै विचार र सिद्दान्त बाट स्खलित हुदै जान थाले। हिजो पाटि विचार प्रति विश्वास गर्ने र आस्था राख्ने नेपालि जनताको नजरमा जतिनै कोट र टाइ लगाएर अगुवापछुवा राखेर चिल्ला गाडिमा आएर भाषण गरि रह...

देसले गणतन्त्रको अङ्गालोमा कोल्टे फेर्यो नेपाली जनता उत्साहित भए । अब उज्याला किरणहरु हरेक नेपालिको घर घरमा पुग्ने भए भन्नेमा पुर्ण विश्वस्त हुदै नेताहरुको विश्वास गरेर  पटकपटक मतदान गरेर सिहदरवार पठाए ।  तत्कालीन अवस्थामा राजसस्था सहित केही शासकलाई हटाए। तब  लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ता आयो तर विडम्वना केही पुर्व शासकहरु लोकतान्त्रिक गणतन्त्र विरोधि हरुनैै फेरि त्यहि हजारौं नेपाली जनताले बगाएर ल्याएको  लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमै  तिनै जसले लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ल्याउन सघर्ष गर्नेहरुकै रगतलाइ पानि सरह बगाइदिने काम गरे  तिनै फेरि असलि रुप छोपेर लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको नकाव लगाएर पुन लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमै अटाए। अटाएनन् मात्र  शासन सत्तामै पलेटि कसेर बस्न पुगे ।तब नेपाली जनताका लागि देसमा गणतन्त्र ता आयो भन्नु मात्रै हुन थाल्यो। देसैभर जताततै भ्रष्टाचार मौलाउदै ...

नेपालमा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शम्सेरको पालामा भिमफेदि बाट गाडि बोकाएर राजधानी ल्याइएपछि नेपालमा सवारि भित्रिने क्रमको शुरुवात सगै सवारी लाई व्यवस्थापन गर्न भनी मुलुकि ऐन १९१० मा सवारिको महल थप गरेपछि नेपालमा विधिवत रुपमा सवारि सम्वन्धि ऐन कानुनको शुरुवाता भएको पाइन्छ ।त्यसपछि सवारि सख्या वृद्दि सगसगै दुर्घटनामा समेत बढोत्तरि हुँदै गएर २०६५ शाल भाद्र महिना सम्म चालू अवस्थामा रहेका ६ लाख ८० हजार ९ सय ९२ सवारी साधन मध्ये ६ लाख ७२ हजार ३ सय ३ मोटरसाइकल मात्रै भएको र काठमाडौ उपत्यकामा मात्रै ३ लाख ७० हजार मोटरसाइकल गुडेको तथ्याङ्कले वताउछ।२०६४ को तथ्याङ्क अनुसार देसैभर ४०६३७ सवारी दुर्घटना भएको र दुर्घटना बाट १०१३१ जनाले ज्यान गुमाएको देखिन्छ। तथ्यांक अनुसार ६४ श्रावण देखि ६५ असार सम्ममा देसैभरका सडकमा भएका दुर्घटना बाट ७८५ पुरुष १८६ महिला १०३ बालक ५७ बालिकाको निधन भएको देखिन्छ । भनेपछि आज...